Lübnan'ın parlamenter cumhuriyet olmasının temel nedeni, ülkedeki farklı dini ve etnik grupların adil bir şekilde temsil edilmesini sağlamak amacıyla siyasi görevlerin mezhepler arasında nüfuslarıyla orantılı olarak paylaştırılması gerekliliğidir
Bu sistem, 1943 yılında üzerinde mutabakata varılan Ulusal Pakt çerçevesinde oluşturulmuştur. Buna göre, cumhurbaşkanı Maruni Hristiyan, başbakan Sünni Müslüman ve meclis başkanı Şii Müslüman olacaktır
Ancak, bu sistem uygulamada önemli kararların oydaşmayla alınmasını gerektirir ve siyasi parti/ideoloji temelinde değil, din/etnik grup temelinde bir yapı oluşturur
Parlamenter cumhuriyet, yürütme organının meşruiyetini yasama organından aldığı ve ona karşı sorumlu olduğu parlamenter hükûmet sistemi altında işleyen bir cumhuriyettir. Parlamenter cumhuriyetin bazı özellikleri: Devlet başkanı ve hükûmet başkanı ayrımı: Devlet başkanı (cumhurbaşkanı) genellikle sembolik yetkilere sahipken, hükûmet başkanı (başbakan) gerçek güce sahiptir. Yasama organının denetimi: Hükûmet, yasama organına karşı sorumludur ve bu organ, hükûmeti denetleme ve görevine son verme yetkisine sahiptir. Seçimlerle işbaşına gelme: Devlet başkanı seçimle işbaşına gelir. Almanya, İtalya ve Hindistan gibi ülkeler parlamenter cumhuriyet örnekleridir.
Lübnan'da hükümet kurma süreci, 1943 yılında imzalanan "Ulusal Pakt" ile belirlenen ve cumhurbaşkanının geniş yetkilere sahip olduğu bir sisteme dayanır. Bu sisteme göre: Cumhurbaşkanı, hükümeti kurmakla bir kişiyi görevlendirir. Bakanlıkların dağılımı, farklı din ve mezheplere göre belirlenen orana göre yapılır. Siyasi partiler arasında uzlaşma sağlanması gereklidir, çünkü bakanlık dağılımları konusunda anlaşmazlıklar uzun süre hükümet kurulmasını engelleyebilir. Yeni hükümetin resmi olarak göreve başlayabilmesi için meclisten güvenoyu alması gerekir. Son olarak, 2025 yılında Uluslararası Adalet Divanı'nın eski başkanı Nevvaf Selam'ın liderliğinde 24 bakandan oluşan yeni bir hükümet kurulmuştur.
Parlamento, başlıca görevi yasama, devlet bütçesini çıkarma ve hükûmeti denetleme olan, üyeleri halk oyu ile belirli bir süre için seçilen meclis veya meclisler topluluğudur.
Parlamenter ve başkanlık sistemi arasındaki bazı farklar şunlardır: Yürütme organı: Başkanlık sisteminde yürütme organı tek kişiden oluşur, o da başkandır. Parlamenter sistemde ise yürütme organı ikili bir yapıdadır; bir tarafta sembolik yetkilerle donatılmış devlet başkanı, diğer tarafta ise başbakan ve bakanlardan oluşan bakanlar kurulu vardır. Başkanın seçimi: Başkanlık sisteminde başkan doğrudan doğruya halk tarafından seçilir. Parlamenter sistemde devlet başkanı genellikle monarşilerde ırsi olarak, cumhuriyet rejimlerinde ise genellikle parlamento tarafından seçilerek göreve gelir. Yasama ve yürütme ilişkisi: Başkanlık sisteminde başkan, yasama organının güvenine dayanmaz ve yasama tarafından görevden alınamaz. Parlamenter sistemde yürütme organı yasama organının güvenine dayanır ve yasama organı hükümeti denetleyebilir, güvenoyuna göre hükümeti görevden alabilir. Aynı kişinin hem yasama hem de yürütme görevinde bulunması: Başkanlık sisteminde bir kimse, yasama ile yürütme organında aynı anda görev alamaz. Parlamenter sistemde aynı kişi hem yasama hem de yürütme görevinde bulunabilir; hem milletvekili olabilir hem de bakan olarak görev yapabilir.
Parlamenter sistem ve yarı parlamenter sistem arasındaki temel farklar şunlardır: 1. Parlamenter Sistem: - Yürütme: Devlet başkanı (cumhurbaşkanı veya kral) ve hükûmet başkanı (başbakan) olmak üzere iki başlıdır. - Sorumluluk: Hükûmet, yasama organına karşı sorumludur ve parlamentonun güvenoyuna tabidir. - Örnek Ülkeler: Almanya, İtalya, Birleşik Krallık. 2. Yarı Parlamenter Sistem: - Yürütme: Hem devlet başkanı (başkan) hem de başbakan bulunur. - Seçim: Yasama organı ve hükûmet başkanı aynı anda halk tarafından seçilir. - Sorumluluk: Yasama organı, hükûmet başkanını güvensizlik oyuyla görevden alabilir. - Örnek Ülkeler: Fransa, Portekiz, Finlandiya. Yarı parlamenter sistem, hem başkanlık hem de parlamenter sistemin özelliklerini bünyesinde barındırır.
Meclis hükûmeti sistemi ile parlamenter sistem arasındaki temel farklar şunlardır: Yürütmenin Oluşumu: Meclis hükûmeti sisteminde yürütme, yasama organının içinden çıkar ve yasama organı aynı zamanda yürütmeyi de denetler. Parlamenter sistemde ise yürütme, iki başlıdır: Devlet başkanı (cumhurbaşkanı veya kral) ve hükûmet başkanı (başbakan). Hükümet Değişikliği: Meclis hükûmeti sisteminde fesih yetkisi sadece meclise aittir. Parlamenter sistemde parlamentonun hükümeti düşürme yetkisi vardır. Devlet Başkanının Rolü: Meclis hükûmeti sisteminde devlet başkanı, genellikle sembolik yetkilere sahiptir. Parlamenter sistemde devlet başkanı, genellikle monarşilerde ırsi olarak, cumhuriyet rejimlerinde ise parlamento tarafından seçilerek göreve gelir ve yürütmenin etkin kanadı olan bakanlar kurulu genellikle parlamento içerisinden çıkar. Özetle, meclis hükûmeti sistemi, kuvvetlerin yasama organında birleştiği ve yürütmenin yasama tarafından denetlendiği bir yapıdır; parlamenter sistem ise yürütme ve yasama arasında "yumuşak kuvvetler ayrılığı" olan ve hükümetin parlamentonun içinden çıktığı bir sistemdir.
Parlamenter sistem, yürütme organının yasama organının denetiminde olduğu demokratik bir yönetim sistemidir. Bazı temel özellikleri: Devlet başkanı ve hükûmet başkanı ayrımı: Devlet başkanı genellikle hükûmet başkanından farklı bir kişidir. Yasama organının üstünlüğü: Parlamento, yürütme organını denetleme ve görevine son verme yetkisine sahiptir. Yumuşak kuvvetler ayrılığı: Yasama ve yürütme organları iç içe geçmiş olup, karşılıklı işbirliğine dayanır. Bakanlar kurulunun sorumluluğu: Bakanlar kurulu, yasama organının güvenine dayanır ve her an bu desteği muhafaza etmek zorundadır. Örnekler: Almanya, İtalya, Japonya, Avustralya, Avusturya, Belçika, Kanada, Danimarka, İzlanda, İsrail, Hollanda, Yeni Zelanda, İsveç, Norveç.
Hukuk
Mal bildirim zarfı nasıl doldurulur?
Mal Bildiriminde bulunan kişinin sicil numarası kim tarafından verilir?
Menfi ve müspet tespit davasında ihtiyati tedbire karar verilebilir mi?
Maddi konu ve mağdur aynı şey mi?
Mehmet Güner hangi partiden milletvekili oldu?
Mal bildirimi formuna hangi araçlar yazılır?
Kız çocuğunun velayeti anneye mi babaya mı verilir?
Marka tescili uluslararası koruma sağlar mı?
Mebusan Meclisinin kapatılmasının sonuçları nelerdir?
Marketlerde afiş asmak yasak mı?
Memurlar hangi saatlerde fazla mesai yapabilir?
Memurların ek göstergesi hangi yıllarda değişti?
Memurlar neden becayiş yapar?
Mac fitte neden herkes şikayetçi?
Mal bildirimi sarı zarf nereye verilir?
Memurlar net sıralı amir kim?
Mersin polis evi hangi semtte?
Lider Haber hangi partinin kanalı?
Mal beyanı zarfına imza atılır mı?
Mal beyanında bulunmama kaç yıl hapis?
Matbu faturayı kim basar?
Merkez Karar Yürütme Kurulu kaç kişiden oluşur?
Menşûr ve berat arasındaki fark nedir?
Mebusan meclisini kim kapattı?
Medeni hukukun en önemli alt dalı nedir?
Mevzu hukuk ve pozitif hukuk nedir?
Matbu tutanak ne demek?
Memur heyet raporu sınırı kaç gün?
Mevzuat sorgulama nereden yapılır?
Medeni kanunun amacı nedir?
Masak hangi suçları inceler?
Mahkemede mütalaa ne zaman istenir?
Memleket partisi yüzde kaç oy aldı?
Men'i müdahale ihtar süresi ne kadar?
Mehil süresi nasıl hesaplanır?
Meşru müdafaa hakkı hangi durumlarda kullanılır?
Mecelle ve Türk Medeni Kanunu arasındaki fark nedir?
Mal beyanı dilekçesi nasıl yazılır?
Limited şirketler için yasal adres nasıl olmalı?
Leh ve aleyhimde açılmış veya açılacak ne demek?