657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun. maddesi, memurların serbest meslek icra etmelerini genel olarak yasaklamaktadır
Ancak, bazı özel kanunlarla bu yasaklamaya istisnalar getirilmiştir. Örneğin, 6269 sayılı kanun uyarınca, kimyager ve kimya mühendisi unvanını haiz devlet memurları, mesai saatleri dışında mesleklerini serbest olarak icra edebilirler
Memurların serbest meslek yapabilmesi için aşağıdaki koşulları sağlaması gerekmektedir:
Ayrıca, memurların serbest meslek icra etmeleri durumunda ciddi disiplin cezalarıyla karşılaşabilecekleri unutulmamalıdır
Devlet memurlarının yapabileceği bazı ek işler: Şirket ortaklığı: Anonim veya limited şirketlerde ortak olabilirler, ancak bu şirketlerde yönetim veya temsil pozisyonunda bulunamazlar. Ücretli ders verme: Resmi okullarda görevli öğretmenler, çalıştıkları kurumun izniyle, aylık karşılığı okutmakla yükümlü oldukları haftalık ders saatinin yarısı kadar ücretli ders verebilirler. Sanatsal ve sportif faaliyetler: Mesai saatleri dışında dizi, film veya tiyatro oyunlarında rol alabilir, şarkı söyleyebilir, müzik şirketiyle telif sözleşmesi yaparak CD çıkarabilirler. Gayrimenkul kiralama: Sahip oldukları gayrimenkulleri kiralayarak gelir elde edebilirler. Kitap ve makale yazma: Bu tür faaliyetlerden telif geliri elde edebilirler. Yapamayacakları işler arasında ise ticari taksi plakası kiralama, e-ticaret yapma ve ağ pazarlaması gibi doğrudan kazanç elde etmeye yönelik faaliyetler yer alır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memurların yapamayacağı bazı işler şunlardır: Ticaret ve esnaflık: Memurlar tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil olamaz. Şirket ortaklığı: Kendi veya eşinin kurduğu şirketlere ortak olamaz ve bu şirketlerden hisse payı alamaz. Kooperatif ve meslek kuruluşu üyeliği: Hiçbir kooperatife, meslek kuruluşuna veya yapı kalkınma kuruluşuna üye olamaz. Hediye kabulü: Hediye alarak menfaat sağlamaları yasaktır. E-ticaret: E-ticaret dahil olmak üzere herhangi bir kazanç getirecek faaliyette bulunmaları yasaktır. Hayvancılık: Gelir getirici özelliği nedeniyle küçük veya büyükbaş hayvan ticareti yapmaları yasaktır.
Devlet memurlarının kendi işini kurması, bazı şirket türleri hariç olmak üzere yasaktır. Kurmaları yasak olan şirket türleri: Kollektif ve komandit şirketler. Adi şirketler. Kurabilecekleri şirket türleri: Anonim şirketler. Limited şirketler. Kooperatif şirketler. Devlet memurları, belirli kurallara uyarak ve yönetim ile denetim görevlerinde yer almayarak bu şirket türlerine ortak olabilirler. Ek olarak, kamu görevinden ayrıldıktan sonra herhangi bir sınırlama olmaksızın şirket kurabilirler.
Serbest meslek erbabı sayılan bazı meslek grupları: Avukat, doktor, diş hekimi, veteriner hekim. Mimar, mühendis, müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir, yeminli mali müşavir. Ressam, yazar, bestekar, kimyager. Noter, öğretmen, artist, menajer, senarist, yönetmen. Ebe, sünnetçi, sağlık memuru. Gümrük komisyoncuları, bilumum borsa ajan ve acenteleri. Dava vekilleri, müşavirler, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip edenler. Konser veren müzik sanatçıları. Ayrıca, serbest meslek erbabını bir araya getirip teşkilat kurmak veya bunlara sermaye temin etmek suretiyle serbest meslek kazancından hisse alanlar da serbest meslek erbabı olarak kabul edilir. Tek seferlik veya düzenli olarak sürdürülmeyen faaliyetler bu kapsama girmez.
Memurlara ek iş yapmanın yasak olmasının bazı nedenleri: Kamu etiğinin korunması: Memurların ek iş yaparak kurumsal imajı zedeleyecek veya çıkar çatışmasına yol açacak davranışlarda bulunmaları engellenir. Görevin saygınlığının korunması: Memurların, yürüttükleri kamu görevlerinin saygınlığına zarar verecek şekilde davranmaları önlenir. Ticari faaliyetlerde bulunmanın yasak olması: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesine göre, memurların ticaret ve sanayi müesseselerinde görev almaları, ticari faaliyetlerde bulunmaları yasaktır. Ancak, 2025 yılında AK Parti istişare toplantısında, memurların mesai saatleri dışında özel sektörde çalışabilmelerine olanak tanıyacak bir düzenleme yapılması gündeme gelmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, memurları kapsayan temel kanundur. Bu kanun, devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler. Ancak, bazı özel gruplar (örneğin, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler) için farklı kanunlar geçerlidir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre memurların mesleği dışında çalışabilecekleri bazı yerler ve durumlar şunlardır: Anonim ve limited şirketler: Memurlar, bu şirketlerin ortağı olabilirler ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamazlar. Gençlik ve spor hizmetleri: Bu alanda, kurumların en üst amirinin izniyle görev alabilirler. Geçici süreli görevler: Kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, kurumlarınca ve Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşüyle diğer kamu kurum ve kuruluşlarında altı aya kadar geçici süreli olarak görevlendirilebilirler. Bilirkişilik ve hakemlik: Bu görevleri yerine getirebilirler. Eğitim ve öğretim faaliyetleri: Eğitim kurumlarında görev alabilirler. Memurlar, ticari kazanç getirecek faaliyetlerde bulunamazlar ve bu tür işler için sosyal güvenlik ilişkisi kuramazlar.
Hukuk
Migros'ta tütün satışı yasak mı?
Mal bildiriminde birimi ne demek?
Liberal demokrasi ve özgürlükçü demokrasi aynı mı?
Mal müdürü kime bağlıdır?
Metrekare hesabı tapuda yazar mı?
Maaş bordrosu ile maaş alınır mı?
Mezopotamya hukukunda kısasa kısas var mı?
Mecra irtifak hakkı sözleşmesi nedir?
Matbu sözleşme nedir?
Mahkeme kararı ile şerh tesis edilmiş ne demek?
Liberal ve libertarian farkı nedir?
Lahey Sözleşmesinin 3 maddesi nedir?
Mezar yeri ücreti nasıl ödenir?
Maktül ve mağdur aynı şey mi?
Mario Gómez Beşiktaş'tan neden ayrıldı?
Maaş haczi muvafakat dilekçesi nasıl yazılır?
Memur sendikaları denetimini kim yapar?
Memur dereceleri nelerdir?
Meslek bilgisi girilmeden profil aktif olmaz ne demek?
Mal bildiriminde zarf neden önemli?
Memur evlilik izni ne zaman başlar?
MEB temel kanunu değişti mi?
Milletvekili olmak için kaç oy gerekir?
Memurlar hangi aylarda tercih yapabilir?
Lağvedilmek ne demek hukuk?
Maaş haciz sırası nasıl belirlenir?
Mahkeme kararıyla geriye dönük sigorta primi ne zaman yatar?
Memur ve işçi arasındaki fark nedir?
Kızıl Haç'ın amacı nedir?
Kısıtlı kişi vasi olmadan işlem yapabilir mi?
Merkez teşkilatı birimleri nelerdir?
MHP'nin ilk lideri kimdir?
Lağv ve fesih ne demek?
Law ve lawyer farkı nedir?
Maaş haczi neden sonradan gelir?
Limited şirketin borcu varsa ne olur?
Mahmut arıkan hangi partiden?
Mevzuat türleri nelerdir anayasa?
Mecbur hizmet bitmeden istifa edince ne olur?
Meclisin açılış tarihi neden 1 Ekim?