Mahalli idareler genel esasları , 2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'da düzenlenmiştir. Bu esaslar şunlardır:
Ayrıca, 5018 sayılı Kanun, 5216 sayılı Kanun, 5302 sayılı Kanun, 5355 sayılı Kanun gibi çeşitli mevzuatlarda da mahalli idarelerle ilgili genel esaslar yer almaktadır
Mahalli idare birlikleri, birden fazla yerel yönetimin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarını birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamusal tüzel kişiliklerdir. Bazı mahalli idare birliği türleri: Köylere Hizmet Götürme Birlikleri. Turizm Altyapı Hizmet Birlikleri. Belediye Hizmet Birlikleri. Özel İdare-Belediye Hizmet Birlikleri. Ülke Düzeyinde Kurulan Birlikler.
Genel ve özel bütçeli idareler, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre şu şekildedir: 1. Genel Bütçe: Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir. 2. Özel Bütçe: Bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen idarelerin bütçesidir.
Mahalli idareler, genel bütçe kapsamında değildir. 5018 sayılı Kanun'a göre, genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçeleri; merkezi yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanır ve uygulanır. Mahalli idare bütçesi, mahallî idare kapsamındaki kamu idarelerinin bütçesidir.
Belediyelere ilişkin genel mevzuat kapsamında öne çıkan temel kanun 5393 sayılı Belediye Kanunu'dur. Ayrıca, belediyelerle ilgili genel mevzuat içinde yer alan bazı yönetmelikler şunlardır: Mahalli İdareler Uzlaşma Yönetmeliği; Mahalli İdareler Disiplin Amirleri Yönetmeliği; Belediye Tahsilat Yönetmeliği; Danışmanlık Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği. Detaylı bilgi için aşağıdaki kaynaklar incelenebilir: mevzuat.gov.tr; lexpera.com.tr; aile.gov.tr.
Mahalli idarelerin organları şunlardır: İl Özel İdaresi: İl Genel Meclisi. İl Encümeni. Vali. Belediye: Belediye Meclisi. Belediye Encümeni. Belediye Başkanı. Köy: Köy Meclisi (muhtarlar ve il genel meclisi üyelerinden oluşur). Köy Encümeni (muhtar ve il genel meclisi üyelerinden oluşur). Mahalli idare birlikleri: Birlik Meclisi: Birlik üyesi mahallî idarelerin meclislerinin kendi üyeleri veya belediye meclis üyeliğine seçilmeyi haiz kişiler arasından, birlik tüzüğünde belirlenen sayıda ve gizli oyla seçecekleri üyelerden oluşur. Birlik Encümeni: Birlik başkanı ile birlik tüzüğünde gösterilecek sayıda meclis üyesinden oluşur. Birlik Başkanı: Birliğin idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisidir.
Genel yönetim kapsamı dışında kalan idareler, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre şunlardır: Genel bütçe dışı idareler ve kuruluşlar. Sosyal güvenlik kurumları. Mahallî idareler. Ayrıca, düzenleyici ve denetleyici kurumlar, bu kanunun sadece belirli maddelerine tabi olup, genel yönetim kapsamında değerlendirilmezler.
Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün bazı görevleri: Mahalli idarelerin iş ve işlemlerine dair mevzuatla verilen görev ve hizmetleri yapmak, takip etmek, sonuçlandırmak ve geliştirmek. Mahalli idare yatırım ve hizmetlerinin kalkınma planları ile yıllık programlara uygun şekilde yapılmasını gözetmek. Mahalli idarelerin geliştirilmesi amacıyla araştırmalar yapmak, istatistiki bilgileri toplamak, değerlendirmek ve yayımlamak. Mahalli idareler personelinin hizmet içi eğitimini planlamak ve uygulanmasını takip etmek. Mahalli idarelerin teşkilat, araç ve kadro standartlarını tespit etmek. Mahalli idare kontrolörlerinin çalışma programlarını düzenlemek ve uygulanmasını sağlamak. Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak. Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü, 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde kurulmuştur. 2018 yılından itibaren bu görev ve yetkiler, Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Hukuk
Mahalli İdareler Genel Esasları nelerdir?
Mernis ilçe kodu nasıl öğrenilir?
Memur olmak için adli sicil kaydı nasıl olmalı?
Mebusan meclisinde kaç milletvekili vardı?
Menfi Tespit Davasında 1 yıllık hak düşürücü süre ne zaman başlar?..
Memurlar hizmet birleştirmede hangi statüden değerlendirilir?
Mezuniyet belgesi diploma yerine geçer mi?
Mahkemeye ilk girişte ne yapılır?
Maaş haczi varken hesaba para gelirse ne olur?
Memurlar kaça kadar çalışır?