Kayaçların parçalanmasıyla oluşmuş kütleler sırasıyla şöyledir:
Kayaç örnekleri şu şekilde verilebilir: Magmatik (püskürük) kayaçlar: granit; bazalt; siyenit; andezit; diyorit; obsidyen (volkan camı); gabro. Tortul kayaçlar: kireçtaşı; kum taşı; kil taşı; çakıl taşı (konglomera); alçı taşı (jips); kaya tuzu; kömür. Başkalaşım (metamorfik) kayaçlar: mermer; şist; kuvarsit; gnays.
Kayaçların oluşumunda etkili olan iç kuvvetler şunlardır: Orojenez (dağ oluşumu). Epirojenez (kıta oluşumu). Volkanizma. Depremler.
Kayaçların parçalanması ve kaya düşmesi kütle hareketleri olarak adlandırılan dış kuvvetlerdir.
Kayaçların parçalanması için kullanılan bazı yöntemler: Doğal etkenler: Yağmur, rüzgar ve buz: Su donduğunda genişler ve bu genişleme kuvveti, kaya içindeki çatlakları büyüterek kayaların parçalanmasına neden olur. Bitki kökleri: Bitki kökleri kayalardaki çatlaklara kök salarak büyür ve bu çatlakları genişletir. Aşındırma (erozyon): Rüzgar, su ve buzullar, kayaların yüzeylerini aşındırarak küçük parçalar halinde kopmasına neden olur. İnsan müdahalesiyle: Patlayıcılar: İnşaat ve madencilik sektörlerinde kaya kütlelerini parçalamak için kullanılır. Makine ve aletler: Kırıcılar, keskiler ve çekiçler gibi aletlerle kayaçlar parçalanabilir. Kaya sondajı ve patlatma yöntemi: Sondaj makineleri ile açılan deliklere patlayıcı madde yerleştirilip patlatılarak kaya tabakaları parçalanır. Hidrolik çekiçler: Beton, kaya ve diğer sert materyalleri parçalamak için kullanılır.
Kayaçlar, yer şekillerinin oluşumunda ve gelişiminde önemli bir rol oynar. Bazı etkiler: Dağ oluşumu: Magmatik ve metamorfik kayaçlar, dağ sıralarının temelini oluşturur. Vadi ve ova şekilleri: Sedimanter kayaçlar, suyun etkisiyle kolayca aşındırılabilir ve derin vadiler ya da geniş ovalar meydana gelebilir. Karstik arazi şekilleri: Kireç taşı gibi kayaçlar, suyun etkisiyle erir ve dolin, uval, polye gibi karstik şekillerin oluşmasına yol açar. Erozyon ve aşındırma: Kayaçların dayanıklılığı, erozyon ve aşındırma süreçlerini belirler. Volkanik etkinlikler: Bazalt ve andezit gibi magmatik kayaçlar, lav akıntıları ve volkanik patlamalar sonucu lav platosu veya krater gibi şekillerin oluşmasına neden olur.
Kayaçların parçalanması sonucu şu oluşumlar meydana gelebilir: Tortul kayaçlar. Kum ve çakıl. Sedimanter kayaçlar. Yeni kayaç türleri. Kayaçların parçalanması fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerle gerçekleşebilir.
Tortul kayaçlar, oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır: 1. Fiziksel (Kırıntılı) Tortul Kayaçlar: Farklı büyüklüklerdeki mineral ve taş parçalarının birikmesiyle oluşur. 2. Kimyasal Tortul Kayaçlar: Suda eriyik halde bulunan tuz ve minerallerin çökelmesiyle meydana gelir. 3. Organik Tortul Kayaçlar: Hayvan ve bitki kalıntılarının birikmesiyle oluşur.
Eğitim
KBRN atıkları nasıl bertaraf edilir?
Klorofilin kloroplastta nerede bulunur?
Kayıt yenileme bilgileri nereden bakılır?
Kloroplast fotosenteze nasıl katkı sağlar?
Kimyasal tepkimede molekül sayısı korunur mu?
Konak ve patojen nedir?
Kara Harp Okulu lise mi üniversite mi?
Kinetik enerji ve kinetik hareket aynı şey mi?
Kelebek larvadan nasıl çıkar?
Kimler pedagoji eğitimi alabilir?
Kolay çizimler kaç yaş için uygundur?
Kolda kaç tane kas var?
Kararlı ve kararsız denge örnekleri nelerdir?
Karekökte kök dışındaki sayılar bölünür mü?
Kaç kuşak coğrafya?
Kaç çeşit yanardağ patlaması vardır?
Kapalı parantez ne anlama gelir?
Karadeniz'de neden 4 mevsim yaşanır?
Kompozisyon örnekleri nelerdir?
Kongreler ne zaman yapılır?
Kitap isimleri neden önemlidir?
Kare Bulmaca hangi zeka türüne girer?
Kayaçların parçalanmasıyla oluşmuş kütle nedir?
Kayaçları oluşturan doğal maddeler nelerdir?
Karnenin arka yüzünde hangi bilgiler var?
Kinetik enerjinin sürtünme ile ısı enerjisine dönüşmesine örnek nedir?..
Kavram ve zihin haritası arasındaki fark nedir?
Karıncanın en belirgin özelliği nedir?
Ki Kare testi kaç çeşittir?
Kar yağışı neden önemli iklim için?
Karteziyen koordinat sistemi nedir?
Kaç tane düzlem vardır?
Kitabeleri inceleyen bilim dalı nedir?
Kemosentezde oksijen açığa çıkar mı?
Kaynak belirtmeden yapılan bilimsel alıntı nedir?
Kanada 100 yıl önce kaç kişiydi?
Kimyasal kayma artefaktı nedir?
Kimler rekreasyon uzmanı olabilir?
Karneler hangi notlara göre verilecek?
Katılarda sürtünme kuvveti yüzey ilişkisine bağlı mıdır?