Nesne ve yüklemden oluşan cümle , öznenin gerçekleştirdiği eylemin etkileneni (nesne) ve bu eylemin bildireni (yüklem) olan iki temel öğeyi içeren cümledir
Örnek cümle : "Kitabı okudum". Bu cümlede "kitap" doğrudan nesne, "okudum" ise yüklemdir.
Cümlede nesne yoksa, anlatım bozukluğu meydana gelir. Genellikle sıralı ve birleşik cümlelerde görülen nesne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozuklukları, hem geçişli hem de geçişsiz cümlelerde ortaya çıkabilir. Bazı örnek cümleler ve nesne eksikliği olan karşılıkları: "Annem bize kitap okur, uyutmaya çalışırdı." (eksik olan nesne: "bize"). "Senin sinemaya geleceğini düşünüyor ve bekliyor." (eksik olan nesne: "gelmeni"). "Elmaların üzerindeki tozu temizleyip tabağa geri koydu." (eksik olan nesne: "elmaları"). "Anlatılanlara hemen inanıyor ve herkese anlatıyordu." (eksik olan nesne: "onları"). "İşçilere kötü davranıyor, susturmaya çalışıyordu." (eksik olan nesne: "işçileri").
Cümlede yüklem yoksa, cümle yapısal olarak eksik kalır ve anlatım bozukluğu ortaya çıkar. Yüklem eksikliği, genellikle şu durumlarda ortaya çıkar: ifade tamamlanmamışsa; bağımsız bir yüklem kullanılmamışsa; cümlenin yapısı karmaşıksa ve özne-yüklem uyumu yoksa. Örnekler: "Bugün çok yorgun, kitapları da bitirdi" (doğru cümle). "Bugün çok yorgun, kitapları bitirdi" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına" (yanlış cümle). "Arkadaşımı aradım ve yanına gittim" (doğru cümle).
Nesne-yüklem ilişkisine göre geçişli fiil, nesne alabilen fiillerdir. Bazı geçişli fiil örnekleri: oku- (onu okudum); iç- (onu içiyoruz); gör- (onu görsün); yaz- (onu yazacaksınız); duy- (onu duymalı). Geçişli fiillere örnek bir cümle: "Geçen hafta onu kapıda gördüm". Cümlede nesne kullanılmamış olsa da geçişli fiiller geçişli kabul edilir.
Cümlede yüklemi bulmak için herhangi bir soru kullanılmaz. Yüklem, cümlede özne tarafından gerçekleştirilen eylemi, hareketi, oluşu, olguyu veya yargıyı bildiren sözcük ya da sözcük grubudur. Yüklemi bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Önce özne bulunur. 2. Ardından, yükleme belirli sorular sorulur. Yüklemin bulunabileceği bazı sorular şunlardır: "Yargı bildiren çekimli öge nedir?"; "Cümlede işi, hareketi, yargıyı bildiren çekimli unsur nedir?". Yüklem, fiil veya isim soylu olabilir. Fiil yüklem: "Öğretmen sınav kâğıtlarını dağıttı" cümlesinde "dağıttı" sözcüğü. İsim yüklem: "Tahsin gelemeyeceğini söyledi; çok yorgunmuş" cümlesinde "yorgun" sözcüğü. Yüklem, tek kelimeden oluşabileceği gibi bir kelime grubundan da oluşabilir.
Cümlenin ögeleri ve cümle yapısı arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Cümlenin ögeleri, cümlede farklı görevler üstlenen kelime ve kelime gruplarını ifade eder. Bu ögeler iki ana kategoriye ayrılır: Ana ögeler: Özne ve yüklem. Yardımcı ögeler: Nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci. Cümle yapısı ise cümlelerin kuruluş biçimlerini ve ögelerin dizilişlerini kapsar. Özetle, cümlenin ögeleri cümledeki kelimelerin görevlerini, cümle yapısı ise bu kelimelerin nasıl bir araya geldiğini ve dizildiğini ifade eder.
Nesne ve dolaylı tümleç cümlede farklı yöntemlerle bulunur: 1. Nesne: Cümlede öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. - Örnek: "Ayşe kitabı uzun zamandır istiyordu." cümlesinde "kitabı" sözcüğü belirtili nesnedir. 2. Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer yön açısından tamamlayan öğedir. - Örnek: "Arkadaşımla pastanede buluşacağız." cümlesinde "pastanede" sözcüğü dolaylı tümleçtir.
Nesne eksikliği ve nesne-yüklem uyumsuzluğu arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Nesne Eksikliği: Cümlelerde ortak kullanılan nesnenin yüklemlere bağlanamamasından kaynaklanır. Nesne-Yüklem Uyumsuzluğu: Öznenin tekil veya çoğul olmasına göre yüklemin de tekil veya çoğul olması gerekir. Özetle, nesne eksikliği genellikle nesnenin kullanılmamasından kaynaklanırken, nesne-yüklem uyumsuzluğu öznenin tekil veya çoğul olmasına göre yüklemin uygun şekilde çekilmemesinden kaynaklanır.
Blog
Muvacehe ne demek?
Nizam nedir?
Mi amor ne anlama gelir?
Nasihat ve öğüt cümle içinde nasıl kullanılır?
MKE tabanca satışı var mı?
Noel neyi temsil eder?
Mezar taşı yaptırmak için ne gerekli?
Nesir ve mensur aynı şey mi?
Mümeyyiz olmak için kaç yaş?
Monaco kaç km2?
O noktalama işareti nerede kullanılır?
Miladi takvim başlangıcı nedir?
Muhatabı kesmek ne demek?
Milano sigara üzümlü mü?
Nahif bir insan ne demek?
Muhik ne demek?
Mürşit ne iş yapar?
Meğer ile ilgili cümleler nelerdir?
Neighbourhood ne demek?
Mutmain ve itminan aynı mı?
MNG kargoda M ne anlama gelir?
Nice mutlu senelere nasıl yazılır?
Muhakematü'l-Lugateyn kimin eseri?
Noyan Moğol ismi mi?
Neşenin eş ve zıt anlamı nedir?
Nesne ve yüklemden oluşan cümle nedir?
Mutlu akşamlar nasıl yazılır?
Ne's up ne demek ingilizce?
Miran ne anlama gelir?
Muariz ve muhalif aynı mı?
Nehir çaydanlık hangi markanın yan ürünü?
Mütaahit mi müteahhit mi?
Milli Piyango bileti saat 24'e kadar alınır mı?
MTA açılımı nedir?
Murtaza ne anlama gelir?
Nihayet ile en sonunda arasındaki fark nedir?
Nitekim ve aslında aynı mı?
Muhtelif yerine ne kullanılır?
Mütevazi nasıl yazılır TDK?
Müşkil ne demek?