Nesne eksikliği ve nesne-yüklem uyumsuzluğu arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir:
Nesne Eksikliği : Cümlelerde ortak kullanılan nesnenin yüklemlere bağlanamamasından kaynaklanır. Örnek: "Ben en yakın arkadaşıma inanır ve severim" cümlesi yanlıştır; doğru kullanım "Ben en yakın arkadaşıma inanır ve onu severim" şeklindedir
Nesne-Yüklem Uyumsuzluğu : Öznenin tekil veya çoğul olmasına göre yüklemin de tekil veya çoğul olması gerekir. Eğer özne çoğul ise, yüklem de çoğul olmalıdır. Örnek: "Sen ve Hatice çok sessiz konuştu" cümlesi yanlıştır; doğru kullanım "Sen ve Hatice çok sessiz konuştunuz" şeklindedir
Özetle , nesne eksikliği genellikle nesnenin kullanılmamasından kaynaklanırken, nesne-yüklem uyumsuzluğu öznenin tekil veya çoğul olmasına göre yüklemin uygun şekilde çekilmemesinden kaynaklanır.
Özne, zarf tamlayıcısı, nesne, yer tamlayıcısı ve yüklem içeren bir cümle örneği: "Yarın babam bizi sinemaya götürecek, havalar soğuyunca güvercinler balkona yuva yapmış". Yüklem: "götürecek". Özne: "babam". Nesne: "bizi" (belirtili nesne). Yer tamlayıcısı: "sinemaya" (yönelme hali). Zarf tamlayıcısı: "yarın" (zaman bildirerek).
Nesne ve dolaylı tümleç cümlede farklı yöntemlerle bulunur: 1. Nesne: Cümlede öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. - Örnek: "Ayşe kitabı uzun zamandır istiyordu." cümlesinde "kitabı" sözcüğü belirtili nesnedir. 2. Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer yön açısından tamamlayan öğedir. - Örnek: "Arkadaşımla pastanede buluşacağız." cümlesinde "pastanede" sözcüğü dolaylı tümleçtir.
Nesne ve yüklemden oluşan cümle, öznenin gerçekleştirdiği eylemin etkileneni (nesne) ve bu eylemin bildireni (yüklem) olan iki temel öğeyi içeren cümledir. Örnek cümle: "Kitabı okudum". Bu cümlede "kitap" doğrudan nesne, "okudum" ise yüklemdir.
Nesne-yüklem ilişkisine göre geçişli fiil, nesne alabilen fiillerdir. Bazı geçişli fiil örnekleri: oku- (onu okudum); iç- (onu içiyoruz); gör- (onu görsün); yaz- (onu yazacaksınız); duy- (onu duymalı). Geçişli fiillere örnek bir cümle: "Geçen hafta onu kapıda gördüm". Cümlede nesne kullanılmamış olsa da geçişli fiiller geçişli kabul edilir.
Nesne, özne ve yüklem arasındaki farklar şu şekilde açıklanabilir: Yüklem: Cümlede bir iş, oluş, hareket bildiren ve cümleyi yargıya bağlayan ögedir. Özne: Yüklemde bildirilen işi yapan veya olan biteni karşılayan ögedir. Nesne: Öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir.
Yüklem ve nesneyi ayırt etmek için şu adımlar izlenebilir: 1. Yüklem bulmak için: Cümlede asıl yargıyı bildiren ve cümleyi tamamlayan unsur aranır. Yükleme, "ne, neyi, kimi" sorularıyla sorularak nesne bulunup bulunmadığı kontrol edilir. 2. Nesne bulmak için: Yükleme "ne, neyi, kimi" soruları sorulur. Belirtili nesne "-i" belirtme hâl ekiyle (-i) bağlanır. Belirtisiz nesne ise "-i" belirtme hâl eki almaz ve "ne" sorusuna cevap verir. Örnekler: "Bugün seni çok aradım." cümlesinde yükleme sorulan "kimi?" sorusuna cevap veren "seni" sözcüğü nesnedir. "Ben her gün kitap okurum." cümlesinde "kitap" sözcüğü, "ne" sorusuna cevap vererek belirtisiz nesne olarak kullanılmıştır. Not: Cümlenin öğeleri bulunurken özne ve nesneyi karıştırmamak için önce yüklemi, sonra özneyi, daha sonra da nesneyi bulmak gerekir.
Cümlede nesne yoksa, anlatım bozukluğu meydana gelir. Genellikle sıralı ve birleşik cümlelerde görülen nesne eksikliğinden kaynaklanan anlatım bozuklukları, hem geçişli hem de geçişsiz cümlelerde ortaya çıkabilir. Bazı örnek cümleler ve nesne eksikliği olan karşılıkları: "Annem bize kitap okur, uyutmaya çalışırdı." (eksik olan nesne: "bize"). "Senin sinemaya geleceğini düşünüyor ve bekliyor." (eksik olan nesne: "gelmeni"). "Elmaların üzerindeki tozu temizleyip tabağa geri koydu." (eksik olan nesne: "elmaları"). "Anlatılanlara hemen inanıyor ve herkese anlatıyordu." (eksik olan nesne: "onları"). "İşçilere kötü davranıyor, susturmaya çalışıyordu." (eksik olan nesne: "işçileri").
Blog
Nesne eksikliği ve nesne yüklem uyumsuzluğu nasıl ayırt edilir?
MS ne anlama gelir?
Now ve later arasındaki fark nedir?
Mora dönük canlı kırmızı renk nedir?
Nikah memuru düğünde ne söyler?
Naçiz ne demek?
Mustafa Koç kaç saat sonra defnedildi?
Nasıl ki de nasıl yazılır?
Münhasıran ve münhasırlık ne demek?
Nevrim döndü ne demek hikayesi?
Nope neden kullanılır?
Noktalama ve yazım kuralları nasıl ayırt edilir?
Minnet ü zevk ne demek?
Milli ve yerli ne demek?
Nonna ve nonni aynı mı?
MNA ne için kullanılır?
Negatif ne anlama gelir?
MP bilet sorgulama kaç gün sonra yapılır?
Namağlup ne demek?
Muvakkaten ve muvakkaten arasındaki fark nedir?
Mobilyanın ingilizcesi nasıl okunur?
Ok işareti ingilizce nasıl yapılır?
Muğla merkez hangi posta kodu?
Muhtemel ne demek?
Mücerret ne demek?
Noktalı virgül ve emoji nasıl kullanılır?
Muzaffer olmak ne demek?
Neptünün yay burcunda olması nasıl etkiler?
Mipo hangi ülkenin malı?
Nipot ve yeğen aynı mı?
Mısır hangi saat diliminde?
Nahcivan ve Azerbaycan aynı dil mi?
Meşum bir olay ne demek?
Miras bulmaca ne demek?
Nescafa 2si1arada araba çekilişi ne zaman yapılacak?
Mösyö ne demek?
Ocak ayı özel isim mi?
Nasılsın ne zaman sorulur?
Mimlenmek ne demek?
Müstakbeli eş anlamlısı nedir?